«Το παιδί μου δεν τρώει τίποτα»: τι είναι φυσιολογικό και τι βοηθά πραγματικά

Μαγείρεψες. Έστρωσες. Κάθεστε στο τραπέζι.

Το παιδί κοιτάζει το πιάτο, σπρώχνει με το πιρούνι ένα κομματάκι μπρόκολο στην άκρη και λέει:

«Δεν θέλω.»

Χθες το ίδιο φαγητό το έτρωγε. Σήμερα, όχι.

Και κάπου εκεί αρχίζουν οι σκέψεις: «Δεν τρώει τίποτα. Θα πεινάσει. Μήπως δεν μεγαλώνει σωστά; Μήπως κάτι κάνω λάθος;»

Αν σου ακούγεται γνώριμο, δεν είσαι μόνη. Το «το παιδί μου δεν τρώει» είναι από τις πιο συχνές ανησυχίες των γονιών μικρών παιδιών. Και τις περισσότερες φορές, η απάντηση είναι πιο ήρεμη απ' όσο φοβάσαι.

Γιατί ξαφνικά «δεν τρώει τίποτα»;

Θυμάσαι πόσο έτρωγε όταν ήταν μωρό; Εκείνη την περίοδο το σώμα του μεγάλωνε με πολύ γρήγορο ρυθμό.

Μετά τον πρώτο χρόνο, ο ρυθμός ανάπτυξης επιβραδύνεται. Αυτό σημαίνει ότι συχνά πέφτει και η όρεξη. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) και το Raising Children Network το περιγράφουν ως κάτι συνηθισμένο σε αυτή την ηλικία.

Υπάρχουν κι άλλοι λόγοι:

• το στομαχάκι του είναι μικρό
• η όρεξη ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με το πόσο μεγαλώνει και πόσο κινείται
• ο κόσμος γύρω του είναι πολύ πιο ενδιαφέρων από ένα πιάτο φαγητό
• και, φυσικά, θέλει να αποφασίζει μόνο του

Το να του αρέσει κάτι τη Δευτέρα και να το αρνείται την Τρίτη είναι πολύ συνηθισμένο. Δεν είναι πείσμα εναντίον σου. Είναι κομμάτι της ανάπτυξης και της ανεξαρτησίας του.

Κοίτα την εβδομάδα, όχι το πιάτο

Αυτή είναι ίσως η πιο ανακουφιστική συμβουλή.

Το NHS προτείνει να μη μετράς τι έφαγε σε μία μέρα, αλλά να σκεφτείς τι έφαγε μέσα σε μια εβδομάδα. Ένα μεσημέρι με τρεις μπουκιές μπορεί να ισορροπήσει με ένα βράδυ που ζήτησε και δεύτερο πιάτο.

Και κάτι ακόμη: αν το παιδί είναι γενικά υγιές, μεγαλώνει κανονικά και έχει ενέργεια να παίζει, να μαθαίνει και να εξερευνά, τότε μάλλον τρώει αρκετά. Αυτό το λέει ξεκάθαρα το Raising Children Network.

Ποιος αποφασίζει τι στο τραπέζι

Η διαιτολόγος Ellyn Satter έχει περιγράψει μια πολύ απλή μοιρασιά ευθύνης, που τη χρησιμοποιούν πολλοί επαγγελματίες υγείας:

Εσύ αποφασίζεις τι θα φάτε, πότε και πού.

Το παιδί αποφασίζει αν θα φάει και πόσο.

Γιατί δεν είναι πια δική σου δουλειά να «βάλεις» το φαγητό μέσα στο παιδί. Δική σου δουλειά είναι να του προσφέρεις καλό φαγητό, σε σταθερές ώρες, σε ένα ήρεμο περιβάλλον. Το υπόλοιπο το εμπιστεύεσαι στο σώμα του.

Τα μικρά παιδιά είναι πολύ καλά στο να καταλαβαίνουν πόσο φαγητό χρειάζονται. Αν τα ενθαρρύνουμε να εμπιστεύονται την πείνα τους, τα βοηθάμε να έχουν καλύτερη σχέση με το φαγητό αργότερα.

Γιατί η πίεση δεν δουλεύει

«Άλλη μία κουταλιά για τη μαμά.»

«Αν το τελειώσεις, θα πάρεις σοκολάτα.»

«Αν δεν φας, δεν έχει τηλεόραση.»

Τα έχουμε πει όλοι. Από αγάπη, από άγχος, από κούραση.

Η AAP όμως εξηγεί ότι η πίεση ή η τιμωρία μπορεί να κάνει το παιδί να αντιπαθήσει φαγητά που αλλιώς ίσως να του άρεσαν. Και ο Εθνικός Διατροφικός Οδηγός για Βρέφη, Παιδιά και Εφήβους λέει το ίδιο: η υπερβολική πίεση φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα.

Το ίδιο ισχύει και για το γλυκό ως ανταμοιβή. Όταν λες «φάε το καρότο για να πάρεις σοκολάτα», το παιδί ακούει: «Το καρότο είναι αγγαρεία. Η σοκολάτα είναι το βραβείο.»

Τι κάνεις αντί γι' αυτό; Αν δεν φάει, παίρνεις το πιάτο ήρεμα, χωρίς σχόλια. Χωρίς κήρυγμα, χωρίς απογοητευμένο βλέμμα. Το επόμενο γεύμα ή σνακ θα έρθει στην ώρα του.

Νέες γεύσεις: υπομονή, όχι μάχη

Εδώ είναι το κομμάτι που χρειάζεται τη μεγαλύτερη υπομονή.

Ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί 10-15 δοκιμές ή και περισσότερες για να εξοικειωθεί με ένα νέο φαγητό και να αρχίσει να το τρώει. Ο Εθνικός Διατροφικός Οδηγός μιλά για περισσότερες από 12-15 προσπάθειες για να αυξηθεί η αποδοχή του.

Αν το έδωσες τρεις φορές και το έφτυσε, δεν έχεις αποτύχει. Είσαι απλώς στην αρχή.

«Δοκιμή» δεν σημαίνει απαραίτητα να το φάει. Μπορεί να είναι να το δει στο πιάτο. Να το αγγίξει. Να το μυρίσει. Να το γλείψει και να το αφήσει. Όλα αυτά μετράνε.

1. 1Μικρή ποσότηταΈνα κομματάκι, όχι γεμάτο πιάτο
2. 2Δίπλα σε κάτι γνώριμοπ.χ. μπρόκολο δίπλα στον πουρέ
3. 3Τρώτε το ίδιοΝα σε βλέπει να το απολαμβάνεις
4. 4Χωρίς σχόλιαΑν δεν το φάει, απλώς το παίρνεις
5. 5Ξανά σε λίγες μέρεςΗ επανάληψη κάνει τη δουλειά

Μερικές μικρές ιδέες από το Raising Children Network και την AAP:

• Δείξε του πώς εξερευνάς κι εσύ το φαγητό: το αγγίζεις, το μυρίζεις, λες πώς είναι.
• Μίλα για το χρώμα, την υφή, τη γεύση. «Αυτό είναι τραγανό!» δουλεύει καλύτερα από το «αυτό έχει βιταμίνες».
• Δώσε του επιλογή ανάμεσα σε δύο-τρία πράγματα: «Θέλεις καρότο ή αγγούρι;»

Αν θέλεις να κάνεις τα λαχανικά πιο οικεία και εκτός τραπεζιού, το τραγούδι με τα λαχανικά από το κανάλι μας μπορεί να γίνει μια χαρούμενη αφορμή να τα ονομάσετε μαζί:

Δείτε το επεισόδιο: Τα Λαχανικά · Αχ Κουνελάκι · 36:56 · σελίδα επεισοδίου

Μικρές αλλαγές στο τραπέζι που βοηθούν

Τρώτε μαζί, όσο συχνά μπορείτε. Τα παιδιά μαθαίνουν βλέποντας. Το NHS προτείνει να τρως με το παιδί όσο πιο συχνά γίνεται, ώστε να σε αντιγράφει.

Ένα φαγητό για όλους. Η AAP προτείνει να μη φτιάχνεις άλλο φαγητό όταν το παιδί αρνείται αυτό που σέρβιρες. Μπορείς να βάζεις στο τραπέζι και κάτι που ξέρεις ότι τρώει, δίπλα στο φαγητό της οικογένειας.

Μικρές μερίδες. Ένα γεμάτο πιάτο μπορεί να μοιάζει βουνό. Βάλε λίγο, και αν θέλει, θα ζητήσει κι άλλο.

Γύρω στα 20 λεπτά. Το Raising Children Network προτείνει περίπου 20 λεπτά για το γεύμα. Μετά, το πιάτο φεύγει ήρεμα.

Σταθερές ώρες για σνακ. Αν το παιδί τσιμπάει όλη μέρα ή γεμίζει με γάλα και χυμούς λίγο πριν το φαγητό, είναι λογικό να μην πεινάει στο τραπέζι. Το NHS σημειώνει ότι δύο υγιεινά σνακ την ημέρα είναι αρκετά.

Και η οθόνη στο τραπέζι;

Ας είμαστε ειλικρινείς: πολλές φορές το τάμπλετ μπαίνει στο τραπέζι γιατί «μόνο έτσι τρώει».

Σε καταλαβαίνω.

Η AAP όμως προτείνει γεύματα χωρίς τηλεόραση και κινητά, και το Raising Children Network προτείνει να κλείνει η τηλεόραση ώστε η οικογένεια να μιλάει και να απολαμβάνει το φαγητό. Όταν το παιδί κοιτάζει οθόνη, δεν προσέχει τι τρώει, ούτε πότε έχει χορτάσει.

Δεν χρειάζεται να το κόψεις απότομα από αύριο. Μπορείς να ξεκινήσεις από ένα γεύμα την ημέρα χωρίς οθόνη. Και στη θέση της, λίγη κουβέντα: «Τι χρώμα έχει αυτό; Τι σου άρεσε σήμερα;»

Αν θέλεις ιδέες για πιο ομαλές μεταβάσεις από την οθόνη, ρίξε μια ματιά και στο άρθρο μας για τη δύναμη της ρουτίνας στα παιδιά.

Φέρε το παιδί στην κουζίνα

Ένα παιδί που έπλυνε τις ντομάτες έχει πολύ περισσότερη περιέργεια να τις δοκιμάσει.

Το Raising Children Network, η AAP και ο Εθνικός Διατροφικός Οδηγός συμφωνούν: όταν τα παιδιά βοηθούν στην προετοιμασία, είναι πιο πιθανό να φάνε αυτό που έφτιαξαν.

Πότε να μιλήσεις με τον παιδίατρο

Τις περισσότερες φορές, το επιλεκτικό φάγωμα είναι μια φάση που περνάει με τον καιρό. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που αξίζει να ρωτήσεις τον παιδίατρο, χωρίς πανικό, απλώς για να είσαι σίγουρη.

Μίλησε μαζί του αν:

• το παιδί χάνει βάρος ή σε ανησυχεί η ανάπτυξή του
• τρώει πολύ λίγα διαφορετικά φαγητά ή αρνείται ολόκληρες ομάδες τροφίμων, και αυτό κρατάει περισσότερο από λίγες εβδομάδες
• αρνείται σταθερά το φαγητό
• είναι πάνω από 9 μηνών και αρνείται τις περισσότερες στερεές τροφές
• αποφεύγει φαγητά μετά από μια τρομακτική εμπειρία, όπως ένα πνίξιμο ή έναν εμετό
• το πρόβλημα με το φαγητό εμφανίζεται συχνά ή δεν βελτιώνεται
• φαίνεται άρρωστο, κουρασμένο ή όχι «ο εαυτός του»

Η ερώτηση στον παιδίατρο δεν σημαίνει ότι κάτι πάει στραβά. Σημαίνει ότι παρακολουθείς και φροντίζεις.

Μια τελευταία σκέψη

Το τραπέζι δεν χρειάζεται να είναι πεδίο μάχης.

Δεν είναι δική σου αποτυχία ένα πιάτο που γύρισε γεμάτο. Και δεν μετριέται η αγάπη σου σε κουταλιές.

Η δουλειά σου είναι να βάζεις καλό φαγητό στο τραπέζι, να κάθεσαι δίπλα του και να κρατάς την ατμόσφαιρα ήρεμη. Το υπόλοιπο θα έρθει, με τον καιρό.

Ένα μικρό κομματάκι μπρόκολο τη φορά.