Γιορτές με νήπιο: φιλάκια στη θεία, τραπέζια ως αργά και «υπάρχει Άγιος Βασίλης;»

Ανοίγει η πόρτα. Μυρίζει μελομακάρονα. Η θεία ανοίγει τα χέρια διάπλατα:

«Έλα να σε φάω! Δώσε ένα φιλάκι στη θεία!»

Και το παιδί σου κρύβεται πίσω από το πόδι σου. Κολλάει πάνω σου. Κοιτάζει το πάτωμα.

Η θεία περιμένει. Η γιαγιά λέει «άντε, μην ντρέπεσαι». Κι εσύ στέκεσαι στη μέση, ανάμεσα στο παιδί σου και σε ανθρώπους που αγαπάς.

Οι γιορτές είναι ωραίες. Είναι όμως και πολλά μαζί: κόσμος, θόρυβος, γλυκά, τραπέζια που δεν τελειώνουν, ύπνοι που χάνονται. Για ένα παιδί 1 έως 6 ετών, είναι λίγο σαν να ζει σε ένα πανηγύρι για δύο εβδομάδες.

Ας δούμε τρεις στιγμές που ξέρει κάθε ελληνική οικογένεια.

«Δώσε ένα φιλάκι στη θεία»

Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε έτσι. Φιλούσαμε όλους, στην είσοδο και στην έξοδο, θέλαμε δεν θέλαμε. Ήταν θέμα σεβασμού.

Σήμερα όμως πολλοί ειδικοί προτείνουν κάτι διαφορετικό.

Ένα άρθρο του Πανεπιστημίου Michigan State (MSU Extension) εξηγεί το σκεπτικό: όταν βάζουμε ένα παιδί να δώσει αγκαλιά ή φιλί ενώ δεν νιώθει άνετα, του περνάμε το μήνυμα ότι κάποιες φορές δεν αποφασίζει εκείνο για το σώμα του. Και προσθέτει κάτι που αξίζει να το ακούσουν οι θείες: όταν το παιδί δείξει τρυφερότητα μόνο του, έχει πολύ περισσότερη αξία από ένα φιλί με το ζόρι.

Και στην Ελλάδα, Τα Νέα έγραφαν ήδη το 2019 να μην πιέζουμε το παιδί να φιλήσει τη νονά ή συγγενείς που δεν βλέπει συχνά. Αντί γι' αυτό, να του δείξουμε ότι μπορεί να χαμογελάσει ή να στείλει ένα φιλάκι από μακριά.

Δεν σημαίνει ότι παραιτούμαστε από τους καλούς τρόπους. Το παιδί μαθαίνει να χαιρετά. Απλώς διαλέγει πώς.

Ο χαιρετισμός είναι υποχρεωτικός. Το φιλί, όχι.

Μίλα με το παιδί πριν φτάσετε

Στο αυτοκίνητο ή στο ασανσέρ: «Θα δούμε τη θεία Ελένη. Τη θυμάσαι; Μπορείς να της πεις γεια με το χέρι, να της κάνεις κόλλα πέντε ή να της στείλεις φιλάκι. Εσύ διαλέγεις.»

Τα μικρά παιδιά δεν βλέπουν συχνά τους συγγενείς. Για εκείνα, η θεία μπορεί να είναι μια σχεδόν άγνωστη κυρία με πολύ άρωμα. Χρειάζονται χρόνο να ζεσταθούν. Πολλά, μετά από μισή ώρα, θα πάνε μόνα τους να κάτσουν στα γόνατά της.

Μίλα με τη θεία (και τη γιαγιά) πριν φτάσετε

Το MSU Extension προτείνει να μιλήσεις με τους συγγενείς από πριν, ώστε να καταλαβαίνουν την επιλογή σου.

Ένα σύντομο μήνυμα ή τηλεφώνημα, χωρίς διάλεξη:

«Θεία μου, ο μικρός είναι σε μια φάση που ντρέπεται με τα φιλιά. Μην το πάρεις προσωπικά, σε λατρεύει. Θα σου κάνει κόλλα πέντε και σε λίγο θα έρθει μόνος του.»

Η γιαγιά μπορεί να μην το καταλάβει αμέσως. Είναι λογικό: για τη δική της γενιά, το φιλί ήταν αγάπη. Δεν χρειάζεται να την πείσεις. Χρειάζεται μόνο να μην πιέζεται το παιδί.

Τραπέζια ως αργά και ρουτίνα στα... ρέστα

Ρεβεγιόν, γιορτή του νονού, Πρωτοχρονιά, τραπέζι στη γιαγιά, μετά στα πεθερικά. Η ρουτίνα γίνεται κομφετί.

Δεν θα την κρατήσεις ολόκληρη. Ούτε χρειάζεται.

Το Πανεπιστήμιο Ohio State (OSU Extension) προτείνει να κρατάς το φαγητό και τον ύπνο όσο πιο κοντά γίνεται στα συνηθισμένα, για να μην καταλήξει το παιδί κουρασμένο και γκρινιάρικο. Και το MSU Extension προσθέτει κάτι πολύ πρακτικό: να λες στο παιδί από πριν τι θα γίνει, πού πάτε και ποιος θα είναι εκεί, γιατί οι εκπλήξεις συχνά αναστατώνουν τα μικρά παιδιά.

Αν θέλεις να δεις γιατί η προβλεψιμότητα βοηθά τόσο, το έχουμε εξηγήσει στο άρθρο «Η δύναμη της ρουτίνας στα παιδιά».

Κράτα τις «άγκυρες»

Αντί για όλη τη ρουτίνα, κράτα δύο-τρία σημεία που το παιδί αναγνωρίζει:

• Ένα κανονικό γεύμα. Αν το τραπέζι αργεί, δώσε του να φάει κάτι γνώριμο πριν φύγετε, για να μη ζει μόνο με κουραμπιέδες.
• Τον μεσημεριανό ύπνο, ειδικά κάτω από τα 3. Καλύτερα να φτάσετε λίγο αργότερα, με ξεκούραστο παιδί.
• Το βραδινό τελετουργικό, έστω σύντομο. Πιτζάμες, το ίδιο παραμύθι, το ίδιο τραγουδάκι, ακόμα και στο κρεβάτι της γιαγιάς. Ιδέες θα βρεις στο άρθρο μας για τη ρουτίνα του ύπνου.

Μια ήσυχη γωνιά

Στο σπίτι που πάτε, ζήτα από την αρχή ένα δωμάτιο ή μια γωνιά όπου μπορεί να αποτραβηχτεί. Λίγο πιο σκοτεινά, λίγο πιο ήσυχα, με το σακίδιό του.

Δεν είναι τιμωρία. Είναι ένα «διάλειμμα από τον κόσμο». Πολλά παιδιά, όταν έχουν κάπου να πάνε, ξαναγυρίζουν μόνα τους στο τραπέζι σε δέκα λεπτά.

Και αν στις έντεκα το παιδί λιώνει στο χαλί και κλαίει για το λάθος χρώμα ποτήρι; Δεν φταις, ούτε φταίει. Το Ohio State Extension το λέει απλά: να περιμένεις ότι τα μικρά παιδιά θα κάνουν κάποιες αταξίες, γιατί κουράζονται γρήγορα. Ίσως είναι απλώς η ώρα να φύγετε. Ή να το πάρεις στην αγκαλιά σου σε ένα ήσυχο δωμάτιο.

«Μαμά, υπάρχει ο Άγιος Βασίλης;»

Στην Ελλάδα ο Άγιος Βασίλης έρχεται την Πρωτοχρονιά, αφού τον γιορτάζουμε την 1η Ιανουαρίου. Από τις αρχές Δεκέμβρη ως τις 7 Ιανουαρίου, οι γιορτές έρχονται η μία μετά την άλλη: του Αγίου Νικολάου, τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά, τα Φώτα, του Αϊ-Γιάννη.

Κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, έρχεται η ερώτηση.

Η ψυχολόγος Candice Mills, από το University of Texas at Dallas, μελέτησε μαζί με συνεργάτες της πώς τα παιδιά σταματούν να πιστεύουν. Η έρευνα δημοσιεύτηκε το 2023 στο επιστημονικό περιοδικό Developmental Psychology. Βρήκαν ότι κατά μέσο όρο τα παιδιά σταματούν να πιστεύουν γύρω στα 8, με μεγάλες διαφορές από παιδί σε παιδί.

Περίπου ένα στα τρία παιδιά είπε ότι στενοχωρήθηκε όταν το έμαθε, αλλά συνήθως η στενοχώρια κράτησε λίγο. Και η ανακάλυψη δεν φάνηκε να κλονίζει σοβαρά την εμπιστοσύνη τους στους γονείς. Η στενοχώρια ήταν μεγαλύτερη στις οικογένειες που «προωθούσαν» πιο έντονα τον Άγιο Βασίλη.

Άρα, για τα παιδιά της δικής μας ηλικίας, 1 έως 6, η μαγεία είναι συνήθως ακόμα εδώ. Και η ερώτηση «υπάρχει;» σπάνια σημαίνει «πες μου όλη την αλήθεια». Πιο συχνά σημαίνει «βοήθησέ με να καταλάβω».

Ακολούθησε το παιδί

Η Mills προτείνει στους γονείς να ρωτούν τον εαυτό τους «τι θέλω να πετύχω με την απάντησή μου;», και, όταν το παιδί ρωτά, να το ρωτούν κι αυτοί τι πιστεύει. Τονίζει επίσης ότι δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση για όλους. Εσύ ξέρεις το παιδί σου.

Τι λέμε

Αντί για: «Δεν κάνει να μη φιλάς τη θεία, θα στενοχωρηθεί!»

Πες: «Πες γεια στη θεία όπως θέλεις εσύ: με το χέρι ή με κόλλα πέντε.»

Αντί για: «Σταμάτα την γκρίνια, όλοι σε κοιτάνε!»

Πες: «Κουράστηκες, ε; Πάμε στο ήσυχο δωμάτιο λίγο, οι δυο μας.»

Αντί για: «Αν δεν είσαι καλό παιδί, δεν θα σου φέρει δώρα.»

Πες: «Ο Άγιος Βασίλης φέρνει δώρα σε όλα τα παιδιά. Τα δώρα δεν είναι ανταμοιβή.»

Αντί για: μια γρήγορη απάντηση στο «υπάρχει;», ρώτα πρώτα το παιδί.

Πες: «Εσύ τι λες; Τι σε έκανε να το σκεφτείς;»

Αν ένα μεγαλύτερο παιδί, γύρω στα 6, επιμένει και θέλει πραγματικά να μάθει, μπορείς να πεις κάτι αληθινό και ζεστό: «Ο Άγιος Βασίλειος ήταν ένας πραγματικός άνθρωπος, που έζησε πριν από πολλά, πολλά χρόνια και βοηθούσε όσους είχαν ανάγκη: έδινε φαγητό στους πεινασμένους κι έφτιαξε σπίτι για τους φτωχούς και τους άρρωστους. Στη γιορτή του, εμείς οι μεγάλοι χαρίζουμε δώρα και χαρά, για να τον θυμόμαστε. Θες να γίνεις κι εσύ ένας από αυτούς που κρατάνε το μυστικό για τα μικρότερα;»

Χωρίς ενοχές

Τα μελομακάρονα θα είναι παραπάνω. Ο ύπνος θα χαθεί μια-δυο φορές. Κάποιο τραπέζι θα τελειώσει με κλάματα. Η γιαγιά ίσως πει «στην εποχή μας δεν τα κάναμε αυτά».

Είναι εντάξει.

Το Ohio State Extension θυμίζει κάτι που ξεχνάμε: οι γιορτές υποτίθεται ότι είναι για χαρά. Αν κάτι που κάνετε κάθε χρόνο δεν το απολαμβάνει κανείς, μπορείς να το κόψεις ή να το κάνεις αλλιώς. Μπορείς να μοιράσεις τις δουλειές. Κι εσύ μπορείς να φύγεις νωρίς από ένα τραπέζι χωρίς να ζητήσεις συγγνώμη.

Και η θεία; Μάλλον θα πάρει το φιλάκι της, όταν το παιδί είναι έτοιμο.

Αυτό που θα θυμάται το παιδί δεν είναι αν ήταν όλα τέλεια. Είναι τα φωτάκια, η μυρωδιά του σπιτιού της γιαγιάς, το τραγούδι στο αυτοκίνητο του γυρισμού και η αγκαλιά σου όταν κουράστηκε.

Καλές γιορτές, στον δικό σας ρυθμό. ---